پیشنهاد سردبیر خبر گفتگو

شهروندان در جوامع مسئولیت‌پذیر سلامت روان بالاتری دارند

امیرحسین آخوندی

یک روانشناس ارتقا سلامت روان افراد در جامعه را درگرو ارتقا مسئولیت اجتماعی در میان شهروندان دانست و گفت: مهم‌ترین ویژگی یک جامعه‌ دارای مسئولیت پذیری اجتماعی، اعتماد و آرامشی است که در میان شهروندان آن جامعه به وجود می‌آید.

امیرحسین آخوندی در گفت وگو با تهرانیار درباره مسئولیت پذیری افراد در جامعه گفت: زمانی که متخصصان می‌خواهند در حوزه رفتارشناسی و روانشناسی موردی را بررسی کنند، اولین چیزی که به آن پرداخته می‎شود میزان ذاتی یا اکتسابی بودن آن رفتار است.

وی ادامه داد: طبیعتا اگر رفتاری اکتسابی باشد تغییر آن راحت تر از رفتارهای ذاتی خواهد بود. در این میان مسئولیت پذیری اجتماعی را می‌توان امری دانست که بالغ ۹۰ درصد آن اکتسابی است. پس خیلی می توان امیدوار بود که بتوان مسئولیت پذیری اجتماعی را در افراد تغییر داده یا بهبود بخشید.

آخوندی با تاکید بر اینکه خانواده مهم‌ترین عامل برای آموزش و ارتقا مسئولیت‌پذیری در افراد است، اظهارکرد: برای ارتقا مسئولیت پذیری اجتماعی در فرد مهم ترین عامل خانواده است، فرد از بدو تولد رفتارهای بسیاری از جمله همین مسئولیت پذیری را در محیط خانواده یاد می گیرد. خانواده‌هایی که سعی می کنند به فرزندان خود مسئولیت‌های خاصی بدهند و از آنان نتیجه را بخواهند، عمدتا خانواده‌هایی هستند که فرزندان مسئولیت پذیرتری به جامعه تحویل می دهند.

این روانشناس ادامه داد: باید در خانواده باید اصول مشخصی برای دادن یکسری نقش‌ها و … به فرزندان و تمام اعضای خانواده وجود داشته باشد. پس می‌توان گفت که در گام نخست، خانواده در پرورش مسئولیت اجتماعی نقش زیادی دارد. پس از خانواده با رشد فرد، به ترتیب مدرسه و سپس دانشگاه تاثیر زیادی روی این موضوع دارد.

وی با اشاره به نتایج یکسری پژوهش‌های صورت گرفته گفت: معمولا افرادی که در خانواده‌شان دارای مسئولیت بودند و اصطلاحا نقش موثری داشتند، بعدها در مدرسه و دانشگاه هم نقش‌ها و مسئولیت‌های بیشتری می پذیرد.

آخوندی افراد دارای مسئولیت اجتماعی را افرادی توصیف کرد که در مقایسه با افراد دیگر جامعه چندین قدم جلوتر هستند و گفت: وقتی افراد از مراکز آموزشی بیرون آمده و وارد جامعه شوند، آن وقت وارد فضای بزرگی شده‌اند که هم باید آموخته‌هایشان را اجرا کنند و هم از آن بسیار یاد می‌گیرند. جامعه بسیار مهم است چرا که روی خانواده‌ها نیز تاثیر می‌گذارد، مثلا اگر در جامعه ای باشیم که مسئولیت‌ها بین افراد کمی توزیع شده باشد و فرد احساس کند که هیچ نقشی در جامعه‌اش ندارد، مسئولیت پذیری اجتماعی امری سخت است، چرا که فرد مدام دیگران و افرادی را که دارای مسئولیت هستند مقصر می داند، پس تمایلی به تلاش فردی نخواهد داشت.

وی افزود: در مقابل جامعه‌ای که به شهروندانش نقش و مسئولیت بدهد، طبیعتا شهروندانی مسئول و دارای مسئولیت اجتماعی بیشتری خواهد داشت. به عنوان مثال در مورد انتخابات، در کشوری که مردم مسئولان را خودشان انتخاب کرده‌اند نسبت به رفتار مسئولان خود احساس مسئولیت بیشتری می‌کنند، فعال‌تر خواهند بود و موارد مشابه موضوع را می توان در موارد بسیار دیگری نیز یافت.

این روانشناس تصریح کرد: واقعیت این است که مسئولیت اجتماعی و هرگونه مسئولیت از نقش دادن به افراد می‌آید. جامعه باید به افراد نقش بدهد. اگر از یک فرد مسئولیت پذیری اجتماعی می خواهیم باید نقش شهروندی را هم به او بدهیم. مسئولیت اجتماعی امری دوسویه است به نوعی جامعه در قبال نقش و سهمی که به شهروندش داده باشد، می‌تواند از ظرفیت او هم استفاده کند. این جامعه شهروندانی به مراتب خشنود و راضی در مقایسه با جوامع دیگر خواهد داشت.

به گفته آخوندی در جامعه‌ای که تمام نقش ها را بر عهده مسئولانش باشد نمی شود انتظار داشت که مردم نقشی خاص انجام دهند. درست مانند خانواده‌ای که تمام کارها بر عهده پدر خانواده باشد، آنوقت آیا می‌توان از دیگران انتظار مشارکت در خانه را داشت ؟

وی تصریح کرد: واقعیت این است که اگر از تخصص و توان افراد استفاده شود، آنها مشارکت پذیری بیشتری خواهند داشت و حتی داوطالبانه فعالیت خواهند کرد و در بزنگاه‌ها بدون چشم‌داشت به کمک حکومت خود خواهند آمد. طبیعی وقتی فرد ببیند به عنوان یک شهروند جامعه چه خدماتی به وی داده است، در مواقع حساس نیز او به کمک جامعه‌اش خواهد رفت و حالا اگر این موضوع برعکس باشد و فرد ببینید که در مواقع حساس جامعه هیچ توجهی به او نداشته و حتی پول و مبلغ بیشتری هم برای خدمات مورد نیازش پرداخته، آن وقت او هم تعهدی به جامعه نخواهد داشت واگر حاضر به کمک شود، قطعا رایگان و داوطلبانه نخواهد بود.
این روانشناس تاکید کرد: مسئولیت اجتماعی یا مسئولیت پذیری اجتماعی یک رفتار قابل آموزش است و به طور کلی امری است که می تواند مثل یک نهال درون هر فرد رشد کند. به عبارتی صریح مسئولیت اجتماعی یعنی چیزی که فرد برای خودش می پسندد برای افراد جامعه و اطرافیانش هم بپسندد و در برای تحقق آن تلاش کند.

آخوندی در مورد ویژگی های شهروندان در جوامع دارای مسئولیت پذیری اجتماعی بالا نیز گفت: تصور کنید در جامعه‌ای هستید که مسئولیت اجتماعی ومسئولیت پذیری اجتماعی شهروندانش بالاست. اولین محصول این وضعیت اعتماد، آرامش و امنیت است. در این جامعه یک شهروند در مورد خیلی چیزها نگران نیست چراکه مطمئن است که به او در جایی که کمک بخواهد کمک خواهد شد و انسان ها به سادگی از کنار هم عبور نمی کنند.

وی اضافه کرد: در چنین جوامعی اینطور نیست که بگویند مشکل خودشان است، خودت حلش کن و به ما ربطی ندارد. آدمها نسبت به درد و رنج دیگران بی تفاوت نخواهند بود در نتیجه خشم وعصبانیت و بزهکاری در این جامعه کمتر خواهد شد و این منجر به سلامت روانی جامعه می‌شود. فرد نگران اعتماد و امنیت روانی ندارد. اما با اعتماد آرامش دارد و این کمک می کند که فرد راحت تر و بهتر تصمیم بگیرد و خودش را تنها نبیند.

 

پایان پیام

نظر دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

<